Data publikacji: 5 września 2025

Jak zoptymalizować ostatnią milę i obniżyć koszty dzięki inteligentnym algorytmom tras

Ostatnia mila – czyli ostatni etap dostawy produktu do klienta – od lat uznawana jest za najbardziej wymagającą część logistyki. To właśnie tutaj koszty są najwyższe, a operacje najbardziej złożone.

#ad

Jak wynika z badań Capgemini („The Last-Mile Delivery Challenge”, 2021), koszty tego etapu odpowiadają średnio za ok. 41% całkowitych kosztów łańcucha dostaw, co czyni go najdroższym elementem procesu.

Skąd tak duże obciążenie? Powodów jest kilka:

coraz bardziej zróżnicowane i krótkie okna czasowe dostaw,
fragmentacja wolumenów – szczególnie widoczna w e-commerce, gdzie liczba mniejszych przesyłek rośnie z roku na rok,
ograniczenia w miastach, takie jak strefy czystego transportu czy zakazy wjazdu,
rosnące koszty pracy i niedobory kierowców.

Dla menedżerów logistyki oznacza to konieczność szukania nowych narzędzi, które pozwolą utrzymać poziom obsługi klienta, a jednocześnie ograniczyć koszty.

Algorytmy tras jako narzędzie optymalizacji

W tradycyjnym podejściu planowanie tras opierało się na doświadczeniu dyspozytorów i prostych narzędziach, takich jak arkusze kalkulacyjne. Dziś jednak przy rosnącej skali i zmienności warunków to zdecydowanie za mało. Nowoczesne systemy wykorzystują algorytmy optymalizacyjne, które analizują dziesiątki parametrów w tym samym czasie.

Co biorą pod uwagę?

czas dojazdu do poszczególnych lokalizacji,
parametry pojazdu (ładowność, typ, dostępność),
przepisy dotyczące czasu pracy kierowców i ich kwalifikacje,
dynamiczne dane o ruchu drogowym,
priorytety klientów i wymagania SLA.

Na tej podstawie powstaje plan transportowy, który minimalizuje przebieg, pozwala lepiej wykorzystać flotę i utrzymać terminowość. Na podstawie danych zebranych z wdrożeń Routimo – systemu do planowania tras i zarządzania flotą – średnie skrócenie tras sięga kilkunastu procent. W praktyce oznacza to realne oszczędności tysięcy kilometrów i godzin pracy w skali roku, a dodatkowo możliwość symulowania różnych scenariuszy logistycznych przed ich wdrożeniem.

Wpływ na kluczowe wskaźniki logistyki

Efektywne planowanie tras bardzo szybko przekłada się na wyniki biznesowe. Najważniejsze wskaźniki, które ulegają poprawie, to:

koszt kilometra – spada dzięki redukcji pustych przejazdów,
terminowość dostaw (OTD) – wzrasta punktualność, także w wymagających oknach czasowych,
wykorzystanie floty – rośnie liczba zleceń realizowanych na pojazd w ciągu dnia,
produktywność kierowców – lepsze planowanie zmian oznacza mniej przestojów,
emisja CO₂ – krótsze trasy to mniejszy ślad węglowy.

Warto zwrócić uwagę, że poprawa tych KPI nie ogranicza się tylko do samej logistyki. To realne przełożenie na marżę i konkurencyjność całego biznesu.

Praktyczne zastosowania

Inteligentne algorytmy planowania tras sprawdzają się w wielu scenariuszach:

dystrybucja e-commerce – obsługa kurierska w aglomeracjach, z uwzględnieniem godzin szczytu,
serwis terenowy – planowanie wizyt technicznych, często w wąskich przedziałach czasowych,
dystrybucja B2B – dostawy do punktów sprzedaży detalicznej, gdzie każda minuta opóźnienia oznacza ryzyko braków na półce.

Dodatkową wartością systemów takich jak Routimo jest możliwość testowania różnych wariantów – np. zmiany godzin dostaw, dodania nowej lokalizacji czy wprowadzenia ograniczeń flotowych – zanim zostaną one wdrożone w praktyce. To pozwala menedżerom podejmować decyzje w oparciu o dane i rzetelne symulacje.

Wdrożenie krok po kroku

Proces wprowadzania algorytmicznego planowania tras zazwyczaj obejmuje cztery etapy:

Inwentaryzacja danych – zebranie adresów, czasów serwisów, okien czasowych i parametrów pojazdów.
Pilotaż na ograniczonym obszarze – zestawienie wyników algorytmu z dotychczasowym planowaniem ręcznym.
Ewaluacja KPI – analiza różnic w przebiegach, punktualności i kosztach.
Skalowanie i integracja – wdrożenie na szeroką skalę i ewentualna integracja z systemami ERP czy WMS.

Takie podejście ogranicza ryzyko i pokazuje w praktyce, jak duży wpływ na codzienną działalność mają nowoczesne rozwiązania.

Podsumowanie

Ostatnia mila od lat jest punktem krytycznym w logistyce. Dzięki inteligentnym algorytmom planowania tras można jednak spojrzeć na nią nie jak na źródło strat, lecz jak na obszar przewagi konkurencyjnej.

Jak zauważa Paweł Merchelski, CEO Softline – producenta systemu do planowania i optymalizacji tras Routimo: „Klienci oczekują dziś dostaw szybciej i częściej niż kiedykolwiek. To szansa dla firm, ale też ryzyko, bo koszty są wysokie, a konsumenci nie chcą płacić więcej. Dlatego potrzebne są mądre technologie, sprawne procesy i lepsza współpraca z klientami – tylko wtedy da się połączyć wygodę dostawy z opłacalnością.”

Kluczem jest podejście oparte na danych. To właśnie one dają menedżerom podstawy do podejmowania decyzji, które wcześniej wynikały głównie z intuicji. A tam, gdzie w grę wchodzą tysiące kilometrów i setki godzin pracy, dane stają się najpewniejszym sojusznikiem w walce o niższe koszty i wyższą efektywność.

Więcej o tym, jak optymalizować procesy transportowe, znajdziesz na stronie Routimo