Data publikacji: 27 czerwca 2022

Pamiętajcie o terminach

W przypadku szkód powstałych w sektorze drogowego transportu towarów zawsze trzeba przestrzegać terminów przedawnień.

Terminy zgłaszania zastrzeżeń

W wypadku widocznych uszkodzeń i braków należy zgłosić zastrzeżenia zgodnie z art. 30 CMR (najpóźniej) w momencie dostawy. Konwencja CMR wprowadza rozróżnienie pomiędzy „wspólnym” sprawdzeniem towaru przez odbiorcę i przewoźnika oraz brakiem takiego „wspólnego” sprawdzenia. Ten drugi przypadek ma miejsce np. wtedy, gdy towar zostaje dostarczony pod nieobecność odbiorcy. Zastrzeżenie bezpośrednie, zgłaszane w momencie dostawy, nie wymaga w żadnym razie formy pisemnej, ale w przypadku jej braku mogą powstać problemy dowodowe. Forma pisemna jest natomiast wymagana w przypadku zastrzeżeń dotyczących niewidocznych szkód i braków – należy je zgłosić w ciągu 7 dni (z wyłączeniem niedziel i dni świątecznych).

Zgodnie z art. 30 ust. 3 CMR opóźnienie dostawy może stanowić podstawę do odszkodowania tylko wówczas, gdy zastrzeżenie zostało skierowane do przewoźnika w terminie 21 dni od momentu dostarczenia towaru – wlicza się niedziele i dni świąteczne. Zastrzeżenie to musi zostać zgłoszone na piśmie.

Terminy przedawnienia

Zgodnie z art. 32 CMR, roszczenia wynikające z przewozów podlegających Konwencji CMR przedawniają się po upływie roku lub 3 lat w przypadku złego zamiaru lub „rażącego niedbalstwa” w rozumieniu art. 29 CMR. Różny jest jednak początek biegu przedawnienia. Tylko w wypadku częściowego zaginięcia, uszkodzenia lub opóźnienia dostawy początek biegu terminu jest taki sam jak dzień wydania towaru. W razie całkowitego zaginięcia termin przedawnienia rozpoczyna się 30. dnia po upływie terminu dostawy, a gdy nie uzgodniono terminu dostawy – 60. dnia po przyjęciu towaru do transportu przez przewoźnika. Bieg tych terminów może ulec zawieszeniu i to od złożenia pierwszej pisemnej reklamacji wobec przewoźnika, do momentu, gdy zostanie przez niego odrzucona na piśmie.

Przepisy Konwencji CMR przewidują również trzeci początek biegu terminu przedawnienia, który ma zastosowanie „we wszystkich innych przypadkach”. Dotyczy to głównie roszczeń z tytułu przewoźnego, przy czym 12-miesięczny termin przedawnienia zaczyna biec po 3 miesiącach od zawarcia umowy przewozu – przewoźne przedawnia się po 15 miesiącach od zawarcia umowy przewozu. Wskazane jest wprowadzenie w księgowości ”systemu wczesnego ostrzegania o przedawnieniu się roszczeń z tytułu przewoźnego”.

W artykule sytuacja prawna została przeanalizowana pod kątem możliwości zastosowania przepisów Konwencji CMR, ale istnieją również subtelności, które wykraczają poza zakres niniejszej publikacji. Z uwagi na złożoność tego zagadnienia zalecamy, aby obsługę szkód już na wczesnym etapie powierzać ekspertom, np. pracownikom firmy Lutz Assekuranz.

Opóźnienie dostawy

Możliwość zastosowania odpowiedzialności ograniczonej do kwoty przewoźnego (art. 23 ust. 5 CMR).

Przewoźnik, któremu powierzono transport pomarańczy, z powodu awarii dostarczył je po uzgodnionym terminie. Były one uszkodzone i w momencie dostawy miały obniżoną wartość. Odbiorca domagał się odszkodowania odpowiadającego obniżonej wartości towaru

(art. 25 w związku z art. 23 ust. 1-4 CMR). Przewoźnik stwierdził, że szkoda została spowodowana opóźnieniem, dlatego odszkodowanie przysługuje do wysokości przewoźnego (art. 23 ust. 5 CMR). Komu należy przyznać rację?

Rację ma odbiorca. Szkody na towarze (zwane też szkodami w substancji przesyłki), jeżeli powstały w wyniku opóźnienia dostawy, podlegają odszkodowaniu zgodnie z art. 25 w związku z art. 23 ust. 1-4 CMR. Nie ma tu zastosowania ograniczenie odpowiedzialności do wysokości uzgodnionego przewoźnego.

Jeśli odbiorca, oprócz szkody na towarze, poniesie szkodę majątkową, należy sprawdzić (zgodnie z międzynarodowym orzecznictwem), czy obie szkody wynikają z tej samej przyczyny, czy też nie. Odszkodowanie za obydwie szkody przysługuje tylko wtedy, gdy przyczyny są różne. Gdyby pomarańcze wypadły na drogę podczas transportu i uległy uszkodzeniu, opóźnienie dostawy wynikałoby z konieczności ich zebrania, a odbiorca poniósłby koszty za wynajem powierzchni targowej, to i tu można dochodzić jedynie odszkodowania za szkodę na towarze zgodnie z wymienionymi wcześniej przepisami, regulującymi kwestię odpowiedzialności. Szkoda spowodowana opóźnieniem, dotycząca majątku odbiorcy (w tym przypadku koszt wynajmu powierzchni) nie podlega dodatkowej rekompensacie, ponieważ szkoda na towarze i szkoda majątkowa mają tę samą przyczynę (wypadnięcie pomarańczy z ciężarówki). Należy jednak zauważyć, że nie wszystkie sądy rozstrzygnęłyby tę kwestię jednakowo.

Wielu przewoźników ma wątpliwości co do prawidłowości i kompletności zgłaszanych wobec nich roszczeń odszkodowawczych. W przypadku jakichkolwiek pytań prosimy o kontakt z firmą LUTZ ASSEKURANZ.

www.lutz-assekuranz.eu